Trenczyn (słow. Trenčín, węg. Trencsén, niem. Trentschin, łac. Laugaricio, gr. Leukaristos) - miasto w zachodniej Słowacji nad rzeką Wag. Stolica kraju trenczyńskiego. Trenczyn słynie ze średniowiecznego zamku, położonego na górze nad miastem.

Nitra (niem. Neutra, węg. Nyitr(i)a)- czwarte co do wielkości miasto (87 tys. mieszkańców) Słowacji, położone na zachodzie kraju nad rzeką Nitrą. Stolica kraju nitrzańskiego.

Pierwsze wzmianki o mieście pojawiają się w VII w. jednak pierwsi Słowianie przybyli w okolice dzisiejszej Nitry już w IV w. Gród założono najprawdopodobniej w czasie upadku chaganatu awarskiego. Nitra była stolicą Księstwa Nitrzańskiego. W 833 roku Mojmir I, zaniepokojony rozwojem księstwa i jego dążeniem do przyjęcia chrześcijaństwa, zaatakował i zdobył Nitrę. Włączył ją w skład państwa Wielkomorawskiego. Pierwszy kościół w Nitrze został poświęcony w IX w. przez salzburskiego biskupa Adalrama^[1]. Nitra była miastem wielu historycznych wydarzeń.

W podziemiach katedry w Nitrze znajdują się relikwie św. Cyryla oraz pierwszego polskiego (polskojęzycznego) świętego - św. Andrzeja Świerada a także jednego z jego uczniów św. Benedykta.

Nitra uważana jest za najstarsze (obok Bratysławy) miasto Słowacji.

Słowacki Raj (słow. Slovenský raj) - krasowy płaskowyż o średniej wysokości od 800 do 1000 m n.p.m. będący częścią Słowackich Rudaw (słow. Slovenské rudohorie) - Karpaty Zachodnie - położony na terenie powiatów popradzkiego, spiskonowowiejskiego i rożniawskiego. Nazwa została nadana w 1921 roku.

Jeśli dodać do tego urocze zabytkowe centrum, zieloną dzielnicę sanatoryjną, jaskinię, ogrody, liczne szlaki górskie i dobrze rozwiniętą bazę noclegową i gastronomiczną, miejscowość jawi się jako turystyczny raj.

Na trawertynowym wzgórzu, na stokach Malej Magury wznosi się najeżone blankami i wieżami zamczysko, niby żywcem przeniesione znad Loary. Pierwsza wzmianka o bojnickim zamku pochodzi z 1113 r. Przez stulecia królewski gród był rozbudowywany przez kolejnych właścicieli: Gilethów, Leustachów, Zapolskich, Thurzonów. Od 1644 do 1918 r. należał do Pálffych; ostatniemu z rodu, Jánosowi Ferencowi, budowla zawdzięcza dzisiejszy kształt. Ekscentryczny i bardzo bogaty hrabia zapragnął upodobnić rodową rezydencję do zamków bawarskich i francuskich. Zgromadził sporą kolekcję egzotycznych dzieł sztuki, skupowanych na międzynarodowych aukcjach. Wraz z rodzinnymi zbiorami i galerią portretu tworzą one zrąb dzisiejszej kolekcji muzealnej.

W 1939 r. bojnicki zamek kupił potentat obuwniczy Ján Baťa (nazwisko czeskiego fabrykanta obuwia w Polsce jest znane jako Bata, stąd np. po góralsku kalosze to „bacioki”). Po wojnie rząd czechosłowacki skonfiskował zamek razem z całym majątkiem, by w 1950 r. urządzić w nim muzeum. Część kolekcji Pálffych została wywieziona do Pragi.
 

10 km na północ od Kubina, na prawym brzegu Orawy wyrasta 112-metrowa skała wapienna ukoronowana baśniowym zamczyskiem. Orawski zamek, przez sześć wieków znany jako Árvavár, jest największą atrakcją wśród zabytków regionu.

U stóp zamkowej skały przycupnęła wieś o adekwatnej nazwie Oravský Podzámok – najstarsza miejscowość regionu. Jako podzamcze nigdy nie została miastem, była jednak ważnym ośrodkiem administracyjnym. Z dawnych czasów zachował się nieregularny ryneczek, barokowy kościół św. Jana Nepomucena oraz kilka klasycystycznych domów z pocz. XVIII w.

Twierdza strzegąca traktu wojennego i handlowego, istniała już przed 1235 r. Przez 300 lat, wraz z całą Orawą, była majątkiem królów węgierskich. W poł. XVI w. zamek został podarowany Ferencowi Thurzó, którego następcy władali nim do 1945 r. W 1800 r. budowlę zniszczył pożar, po którym przez jakiś czas stała opuszczona. W 1868 r., za Pálffych, urządzono w dolnym zamku muzeum. Ostatnie wielkie prace budowlane przeprowadził Jozef Pálffy na przeł. XIX i XX w. Po wojnie (1953–1968) twierdzę wyremontowano, przeznaczając cały obiekt na Muzeum Orawskie.

Zamek orawski miał też swój polski epizod – władał nim Jerzy Lubomirski, kasztelan Orawy.

Zwiedzanie zamku (1 V–31 X codz. 8.30–16/17.00; ormuzeum@bb.telecom.sk; 100/30 Sk; poza sezonem trzeba się wcześniej zgłosić; zwiedzanie w grupkach z przewodnikiem) rozpoczyna się stromym podejściem pod renesansową bramę, za którą rozciąga się dziedziniec dolnego zamku z zabudowaniami pałacu Thurzonów i kaplicą ze stiukowymi stropami, w której wzrok przykuwa renesansowe epitafium Györgya Thurzó. Nieco powyżej widać drugi dziedziniec z okazałymi zabudowaniami średniego zamku, w których umieszczono najciekawszą część ekspozycji, m.in. wyposażenie, meble i galerię portretów węgierskich magnatów.

Sporo eksponatów pochodzi z XIX-wiecznego muzeum Pálffych, pierwszego na terenie Słowacji. Do nowszych należy kolekcja etnograficzna i nieco makabryczne stadko wypchanych zwierząt na czele z dwugłowym cielątkiem. Najwyższa część zamku, cytadela, jest jedną z najstarszych. Z dolnego zamku wiedzie do niej 880 schodów. Niegdyś przebywali tu tylko żołnierze i nic dziwnego, bo zwykłemu śmiertelnikowi zapiera dech widok z wąskiego tarasu zawieszonego ponad 100 m nad rzeką.

Wioska na stromym stoku, pod szpiczastym szczytem Sidorovo (1099 m) należy do najbardziej urokliwych zakątków Liptova, których pod żadnym pozorem nie wolno pominąć. Vlkolínec, właściwie dzielnica Rużomberka, nie jest skansenem, a wsią-rezerwatem architektury, wpisaną na listę UNESCO. Do Vlkolínca prowadzi wąska asfaltowa droga w dolinie potoku, która stopniowo zaczyna piąć się bardzo stromo pod górę. Za ostatnią, prawie pionową prostą wyłaniają się równiutkie dachy wioski, ustawione amfiteatralnie na zielonym stoku u stóp białej skały. W Vlkolíncu wciąż mieszkają ludzie, którzy nie bardzo lubią, gdy turyści wchodzą im z aparatami fotograficznymi do domów, myśląc, że trafili do skansenu. Wzdłuż stromej drogi biegnącej środkiem wsi ciągnie się 40 bliźniaczych chałup pomalowanych na różne kolory, z maleńkimi ogródkami i kwiatami w oknach. W „centrum” stoi niewielki kościółek i drewniana dzwonnica Część domów jest zamieszkana na stałe (przez 18 mieszkańców), inne to domki letniskowe. Jedną z chałup, Roľnícky dom, przeznaczono na muzeum (044/4322468; 1 VI–30 IX, codz. 9.00–16.00; 25/10 Sk) z oryginalnym wyposażeniem. W wiosce jest sklep, a przy wejściu stoi budka, która w sezonie pełni rolę punktu informacji turystycznej.

Słowacja , położona w Europie Środkowej, na południe od Polski, jest atrakcyjna przez cały rok, a przyjemne uczucie dobrze spędzonego czasu towarzyszyć będzie zarówno tym, którzy wolą wypoczywać latem, jak i zwolennikom zimowych wakacji. Zimą w stu dużych i kilkudziesięciu małych, górskich ośrodkach narciarskich rusza kilkaset wyciągów i kolejek linowych. Dobrze przygotowane, w wielu przypadkach oświetlone, stoki z bogatym zapleczem turystycznym dostosowane są do potrzeb początkujących i zaawansowanych narciarzy. Pomyślano również o snowboardzie, saneczkarstwie, trasach biegowych i turystyce narciarskiej.

Ziemie dzisiejszej Słowacji zostały zajęte przez Słowian w VI i VII wieku n.e. Przedtem mieszkały tutaj m. in. plemiona celtyckie i germańskie. Ziemie słowackie znajdowały się VIII wieku pod wpływem Awarów, w IX wieku wchodziły w skład Państwa Wielkomorawskiego, a od XI w. znajdowały się w granicach Węgier. W 1526 roku ziemie słowackie zostały włączone do monarchii Habsburgów. Po zajęciu Węgier przez Turków rozpoczął się masowy napływ Węgów co spowodowało częściową madziaryzacę Słowacji, dzisiejsza stolica kraju Bratysława (wtedy Preszburg) stała się nawet stolicą habsburskich Węgier. U schyłku XVIII wieku na Słowacji zaczął kształtować się ruch odrodzenia narodowego. Powstała pierwsza gramatyka języka słowackiego, założono Słowackie Towarzystwo Naukowe. Podczas Wiosny Ludów władze austriackie popierały słowacki nacjonalizm jako przeciwwagę niepodległościowych dążeń Węgrów. Po utworzeniu w 1867 roku monarchii austro-węgierskiej Słowacja znalazła się w węgierskiej strefie wpływów. Węgrzy stosowali politykę madziaryzacji, co między innymi, prowadziło do masowej emigracji Słowaków. Po zakończeniu I wojny światowej i rozpadzie Austro-Węgier Słowacja w połączeniu z Czechami utworzyła Czechosłowację. Umowa między Czechami a Słowakami zapowiadała federacyjny charakter nowego państwa, w rzeczywistości jednak Czesi utworzyki silnie scentralizowany rząd, co na Słowacji wywołało tendencje odśrodkowe. Konferencja w Monachium na tyle osłabiła pozycję Czech, że przystały one na federalizację kraju: powołano bratysławski rząd krajowy z księdzem J. Tiso na czele. Kilka miesięcy później Węgry, wykorzystując postanowienia I arbitrażu wiedeńskiego, zajęły południową Słowację z Komarnem i Koszycami oraz znaczną część Rusi Zakarpackiej. W marcu 1939 roku po zajęciu Pragi przez Niemców rząd Tiso (z niemieckiej inspiracji) ogłosił niepodległość kraju. Państwo słowackie podpisało układ sojuszniczy z III Rzeszą. Pod koniec sierpnia 1944 na Słowacji wybuchło powstanie kierowane przez czechosłowacki rząd emigracyjny E. Beneša, stłumione przez Niemców po 2 miesiącach walk. Na początku 1945 roku Słowacja została zajęta przez Armię Czerwoną i walczące wraz z nią oddziały czechosłowackie. Po zakończeniu wojny Słowacja ponownie weszła w skład Republiki Czechosłowackiej (tracąc na rzecz ZSRR Ruś Zakarpacką). Konstytucja państwa z 1960 wprowadziła formalnie równouprawnienie obu części kraju, a do pełnej federalizacji urzedów i struktur państwowych doszło w 1969. W 1990 po upadku władz komunistycznych proklamowano powstanie Czeskiej i Słowackiej Republiki Federacyjnej, a w kwietniu 1992 utworzono suwerenną Republikę Słowacką. We wrześniu 1992 Rada Narodowa Słowacji przyjęła odrębną konstytucję, która weszła w życie po formalnym rozdzieleniu obu państw (1 I 1993). W lutym 1993 na urząd pierwszego prezydenta republiki Słowackiej wybrano M. Kovača. Za rządów premiera V. Mečiara Słowacja straciła szansę wejścia razem z Czechami, Polską i Węgrami do NATO, a jej kandydatura nie jest też brana pod uwage w pierwszym terminie poszerzenia Unii Europejskiej. 30 X 1998 premiem został Mikulas Dzurinda. 29 V 1999 nowym prezydentem został Rudolf Schuster.

Mała Fatra (Mala Fatra) - to pasmo górskie w Karpatach Zachodnich. Ma kształt nieprawidłowej elipsy o osi głównej biegnącej z pd. -zach. na pn. - wsch. Maksymalna długość wynosi 52 km, szerokość - 16 km. Na pn. i pn. - zach. graniczy z kotliną Żylińską, na pd. - zach. ze Strazovskimi vrchami, na pd. - z Hornonitrianską kotliną i Żiarem, na wsch. - z Turcianską kotliną, doliną Orawy i Wagu, na pn. -wsch. - z Oravską vrchoviną, na pn. - z Kysucką vrchoviną. Góry zbudowane są z granitów, po stronie północnej występują kwarcyty, wapienie i dolomity oraz margle. Pasmo przecięte przełomem Wagu. Po stronie północnej wyróżnia się Krywańską Fatrę, po południowej - Luczańską Fatrę. Najwyższy szczyt Wielki Krywań (Velky Krivan) ma wysokość 1709 m. Leży on w Krywańskiej Fatrze. Lucanska Fatra jest niższa, ma szeroki i łagodny główny grzebień. Góry pokryte są lasami jodłowo - bukowymi i borami świerkowymi. Powyżej 1400 m. npm. występują zarośla kosodrzewiny i murawy. Na terenie Małej Fatry utworzono w 1988 r. park narodowy, występują rezerwaty przyrody. Silnie rozwinięta jest turystyka.